उद्योग म्हणजे ज्या उत्पादनसंस्थांत नैसर्गिक साधनसामग्रीवर प्रक्रिया करून उपभोग्य किंवा पुढील उत्पादन प्रक्रियेस उपयुक्त, असा एकच प्रकारचा माल निर्माण केला जातो, अशा उत्पादनसंस्थांचा समूह.

उद्योग म्हणजे अर्थव्यवस्थेवर आधारित खरेदी विक्री करता येईल अश्या मालाची / वस्तूची निर्मिती करणे तसेच सेवा देणे.

एखाद्या उद्योग हा माणसाच्या गरजा पूर्ण करणाऱ्या वस्तूंची निर्मिती करतो, तर त्या त्यातून नोकरी, तसेच आर्थिक उलाढाल होत असते.

लोकांचे जीवनमान सुधारते तसेच जीवनात आवश्यक गोष्टींचा समावेश झाल्याने जीवन सहजतेने चालते.

उदा. कापड उद्योग, कागद उद्योग, पेट्रोलियम उद्योग, विद्यूत उद्योग, औषध उद्योग, प्लास्टिक उद्योग इ.



उद्योगांचे वर्गीकरण :

उद्योगांचे वर्गीकरण कच्चा माल, आकार व मालकीच्या आधारावर केले जाते.


कच्चा माल : कृषी, खनिज, समुद्र, वने हे कच्च्या मालाच्या आधारावर केले जाते.

अन्नप्रक्रिया, वनस्पती तेल, सुती वस्र, डेअरी उत्पादन, चामडे उद्योग कृषी उद्योगावर आधारित आहेत .

आकार : उद्योगाचा आकार हा गुंतवणूक भांडवलाची किंमत, नियोजीत लोकांची संख्या व उत्पादन प्रमाण या बाबतींशी संबंधित आहेत .

अ ) लघु उद्योग :
ब ) मोठे उद्योग :

मालकी : खाजगी क्षेत्रातील उद्योगचे मालकी एका व्यक्तीद्वारा किंवा व्यक्ती समुहाद्वारे केले जाते .

उद्योगाच्या स्थानावर परिमाण करणारे घटक

यात पुढील घटकांचा समावेश होतो.

* कच्च्या मालाची उपलब्धता
* भूमी
* जल
* श्रमशक्ती
* भांडवल
* परिवहन
* बाजार