व्यक्तिगत किंवा एकल व्यापारी संस्था:

एकल व्यापार हा व्यवसाय संस्थेचा एक प्रकार आहे. एकल व्यापारी हे एका व्यक्तीच्या मालकीचे, व्यवस्थापित आणि नियंत्रित आहे. जो व्यक्ती व्यवसाय करतो त्याला 'एकल व्यापारी' म्हणतात.

ज्या व्यवसायात एकच व्यक्ती त्या व्यवसायाची मालक असते व व्यवस्थापनाचे सर्व अधिकार त्या व्यक्तीकडेच असतात, तेव्हा त्यास व्यक्तिगत वा एकल व्यापारी संस्था असे म्हणतात. मालक स्वतःच भांडवल-गुंतवणूक करीत असल्याने होणारा नफा किंवा तोटा त्याचाच असतो.


एकल व्यापार वैशिष्ट्ये आहेत :


1. एकल मालकी: एकमेव व्यापारी हा संस्थेचा एकल मालक असतो. एकमेव व्यापारी व्यवसायाच्या सर्व मालमत्ता आणि मालमत्तेचा मालक आहे. एकमेव व्यापारी चिंतेला अनेकदा "वन मॅन शो" असे म्हटले जाते (म्हटले जाते)


2. अमर्यादित दायित्व: एकमेव व्यापाऱ्याचे दायित्व अमर्यादित आहे. याचा अर्थ फर्मच्या सर्व जोखमी आणि कर्जासाठी तो एकटाच जबाबदार आहे.


3. किमान सरकारी नियंत्रण: एकमेव व्यापाराची चिंता सरकारी नियंत्रणामुळे कमी प्रभावित होते. याचे कारण असे की, व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा बंद करण्यासाठी जवळजवळ कोणतीही कायदेशीर औपचारिकता आवश्यक नसते.


4. व्यवसाय गुप्तता: एकमेव व्यापारी पूर्ण व्यवसाय गोपनीयता राखू शकतो. त्याला कोणत्याही संस्थेला कोणतीही खाती आणि अहवाल प्रकाशित करण्याची आवश्यकता नाही. स्पर्धकांना व्यवसाय रहस्ये आणि एकमेव व्यापाऱ्याच्या क्रियाकलापांची माहिती सहज मिळू शकत नाही.


5. लवचिकता: एकमेव व्यापारी जास्तीत जास्त लवचिकता अनुभवतो. तो परिस्थितीनुसार योग्य वेळी योग्य निर्णय घेऊ शकतो. कोणत्याही वेळी, त्याला कोणाशी सल्लामसलत करण्याची गरज नाही कारण तो त्याच्या व्यवसायाचा एकमात्र मालक आहे.


6. नफा आणि तोट्याचे वाटप नाही: प्रयत्न आणि बक्षीस यांच्यात थेट संबंध आहे. यामुळे एकमेव व्यापाऱ्याकडून शक्य तितके सर्वोत्तम प्रयत्न होतात. म्हणून, तो त्याच्या व्यवसायातील सर्व नफ्याचा आनंद घेऊ शकतो.


7. कायदेशीर स्थिती: - कायदेशीररित्या, एकमेव व्यापारी आणि त्याच्या व्यवसायाची चिंता कायद्याच्या दृष्टीने एक आणि समान आहेत. एकमेव व्यापारी आणि त्याचा व्यवसाय एकमेकांपासून विभक्त होऊ शकत नाही. त्यामुळे एकमेव व्यापाऱ्याला कायदेशीर दर्जा नाही.