मूल्यभेद म्हणजे काय?
मूल्यभेद ही एक विक्री धोरण आहे जी ग्राहकांकडून एकाच उत्पादनासाठी किंवा सेवेसाठी भिन्न किंमती आकारते जे विक्रेत्याला वाटते की ते ग्राहकाला सहमती देऊ शकतात.

जेव्हा समान वस्तू किंवा सेवा एकाच प्रदात्याद्वारे वेगवेगळ्या किंमतींवर विकल्या जातात तेव्हा बाजारामध्ये किंमती भेदभाव अस्तित्वात असतो. विक्रेत्यासाठी शक्य तितका नफा मिळवणे आणि बाजारपेठेतील ग्राहक अधिशेष मिळवणे आणि चांगली विक्री करण्यासाठी जास्तीत जास्त महसूल मिळवणे हे किंमत भेदभावाचे ध्येय आहे. उत्पादनांची खरेदी किंमत सारखीच असली तरी, स्थान, ग्राहकाची आर्थिक स्थिती, उत्पादनाची मागणी इत्यादींवर अवलंबून किंमत वाढविण्याची क्षमता विक्रेत्याकडे असते.

कॉमर्समध्ये काही विशिष्ट निकष आहेत जे किमतीतील भेदभावासाठी पूर्ण केले पाहिजेत: कंपनीकडे बाजार शक्ती असणे आवश्यक आहे, कंपनीला मागणीतील फरक ओळखण्यास सक्षम असणे आवश्यक आहे आणि कंपनीकडे लवाद किंवा पुनर्विक्री रोखण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.

तीन प्रकारची किंमत भेदभाव अस्तित्वात आहे. वापरण्यात येणारी अचूक किंमत भेदभाव पद्धत विशिष्ट बाजारातील घटकांवर अवलंबून असते.


प्रथम श्रेणी किंमत भेदभाव: वस्तू किंवा सेवेच्या मक्तेदारी विक्रेत्याला प्रत्येक ग्राहक अदा करण्यास तयार असलेली परिपूर्ण कमाल किंमत माहित असणे आवश्यक आहे आणि प्रत्येक ग्राहकाकडून अचूक रक्कम आकारू शकतो. हे विक्रेत्याला जास्तीत जास्त संभाव्य कमाई मिळविण्यास अनुमती देते.

द्वितीय श्रेणी किंमत भेदभाव: मागणी केलेल्या प्रमाणानुसार वस्तू किंवा सेवेची किंमत बदलते. कमी किमतीत मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध (मोठ्या प्रमाणात खरेदी करणाऱ्या ग्राहकांना जास्त सूट दिली जाते).

तीन डिग्री किंमत भेदभाव: वय, लिंग, स्थान आणि आर्थिक स्थिती यासारख्या ग्राहकांच्या वैशिष्ट्यांनुसार किंमत बदलते.

किमतीतील भेदभाव ही वाणिज्य क्षेत्रातील प्रेरक शक्ती आहे. हे सर्व बाजारांमध्ये स्पष्ट आहे आणि ग्राहकांची पैसे देण्याची इच्छा, मागणी केलेले प्रमाण आणि ग्राहक वैशिष्ट्ये यावर आधारित उत्पादनाच्या किंमतीमध्ये बदल करून जास्तीत जास्त संभाव्य कमाई निर्माण करते.