वाचन म्हणजे काय

आकलनासह ध्वनी उच्चारण म्हणजे वाचन. वाचनामुळे व्यक्तिमत्त्वाचा अंगभूत विकास होतो. वाचनाने आवाज जोपासतो. वाचनाने सौंदर्य आणि आनंद दोन्ही प्राप्त होतात. वाचन क्षमतेचा परिपूर्ण विकास त्यातून निर्माण होणाऱ्या अर्थव्यवस्थेवर अवलंबून असतो.

वाचन माणसाला माणूस बनवते, जीवनाला नवी दिशा देते, विचार करायला शिकवते, आत्मपरीक्षण करते, बरोबर काय आणि चूक काय याची जाणीव करून देते. संस्कृतमध्ये ‘वचन’ हा शब्द ‘वच’ या धातूपासून बनला आहे. वच म्हणजे बोलणे. आणि वाच तुम्हाला बोलायला लावणारे. अर्थात वाचन हाच सक्षम बनण्याचा मार्ग आहे.

वाचनाचे प्रकार

1. प्रगट वाचन – अक्षराच्या ध्वनीच्या मोठ्या उच्चारांना प्रगट वाचन म्हणतात.

2. सस्वर वाचन – स्ववासासाठी विद्यार्थ्याने वाचन किंवा वाचनाला सस्वर वाचन म्हणतात.

3. सुस्वर वाचन – शिक्षकाने विद्यार्थ्यासाठी केलेल्या वाचनाला सुस्वर वाचन म्हणतात.

4. मुकवाचन – काही न बोलता मूकपणे केलेले वाचन म्हणजे मुकवाचन होय.


वाचनाची मुख्य उद्दिष्टे

ज्ञान संपादन – पुस्तके आणि इतर पुस्तके वाचून ज्ञान संपादन केले जाते.
आनंदप्राप्ती – आनंदासाठी चांगले साहित्य वाचले पाहिजे.
संस्कार – वाचनाने माणसाच्या मनावर चांगले संस्कार तयार होतात.
रसस्वाद – कथा, कविता, कादंबरी, नाटके, ज्यातून रसग्रहण दृष्टी प्राप्त होते.
आनंदवृत्ती – वाचनाने मन आनंदाच्या भावनेने भरते.