लोकसंख्या वाढ म्हणजे एखाद्या देशाची, शहराची आणि प्रदेशाची लोकसंख्या वाढणे. लोकसंख्या वाढ ही केवळ भारतातच नाही तर जगभरातील एक मोठी समस्या आहे. अधिक लोकसंख्येच्या समस्येचा शाप दूर करण्याचे प्रयत्न केवळ अंशतः प्रभावी आहेत.

यामुळे लोकसंख्येच्या दरात घट झाली आहे, परंतु इष्टतम लोकसंख्या वाढ आणि निरोगी राष्ट्र यांच्यातील समतोल साधणे फार दूर आहे.

जास्त लोकसंख्येचे धोके पुरुष आणि स्त्रिया दोघांनीही ओळखले पाहिजेत. जर आम्ही यादृच्छिक सर्वेक्षण केले तर आम्हाला आढळेल की पुरुष आणि स्त्रियांना अजूनही कमी मुले असावीत हे समजत नाही.
फायदा:

1. आर्थिक चालना

आधुनिक युगातील अनेक अभ्यासकांनी लोकसंख्या वाढीच्या आर्थिक फायद्यांकडे लक्ष वेधले आहे.

20 व्या शतकाच्या शेवटच्या तीन दशकांमध्ये, हार्वर्ड इनिशिएटिव्ह फॉर ग्लोबल हेल्थने अहवाल दिला की जगाची एकूण लोकसंख्या दुप्पट झाल्याने दरडोई उत्पन्न दोन तृतीयांश वाढले आहे.

2. वाढणारी तंत्रे

लोकसंख्या वाढीच्या विरोधकांनी अनेकदा संसाधनांवरील भाराचा निषेध केला आहे. तथापि, डॅनिश अर्थशास्त्रज्ञ एस्टर बोस्रुप यांनी असा युक्तिवाद केला आहे की वाढत्या लोकसंख्येमुळे समाजाला जनतेची चांगली सेवा देण्यासाठी नवीन तंत्रज्ञान तयार करण्यासाठी दबाव येतो.

उदाहरणार्थ, वाढत्या लोकसंख्येसाठी मोठ्या प्रमाणावर अन्न उत्पादन वाढवण्यासाठी उच्च उत्पन्न देणारी पिके विकसित केली गेली आहेत.




तोटा:

1. पर्यावरणीय दुर्दशा

जास्त लोकसंख्येचा पर्यावरणावर विपरीत परिणाम होतो.

आपल्याला शक्य तितक्या लोकांसाठी अन्नधान्याचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात करावे लागत असल्याने, आपल्याला अधिक जमीन आणि संसाधने वापरावी लागतील.

जंगलतोड केल्याशिवाय अधिक जमीन वापरणे शक्य नाही. जंगलतोडीमुळे प्रजातींच्या विविधतेत घट होते. याव्यतिरिक्त, स्थानिक जमाती त्यांची घरे आणि त्यांची संपूर्ण संस्कृती गमावतात.

2. नैसर्गिक संसाधनांचा ऱ्हास

अधिक लोकसंख्येची दुसरी समस्या म्हणजे नैसर्गिक संसाधनांचा ऱ्हास. आपला ग्रह मर्यादित प्रमाणात अन्न आणि पाणी पुरवू शकतो.

जेव्हा आपली लोकसंख्या वाढेल, तेव्हा आपण लवकरच अशा टप्प्यावर पोहोचू जिथे आपल्याजवळ सर्व लोकांना खाण्यासाठी पुरेसे अन्न आणि पाणी नसेल.

3. संघर्ष

अधिक लोकसंख्येचा आणखी एक परिणाम म्हणजे संघर्षांची वाढती संख्या. कारण लोकांना जगण्यासाठी त्यांच्या वाटा संसाधनांसाठी संघर्ष करावा लागतो.

जसजशी लोकसंख्या वाढत जाईल तसतशी संघर्षांची शक्यता देखील वाढेल कारण वाढत्या संख्येत लोकांमध्ये मर्यादित प्रमाणात संसाधने वितरित करावी लागतील ज्यासाठी लोक आपापसात लढतील.

4. मृत्यू दरात वाढ

लोकसंख्येच्या वाढत्या संख्येमुळे प्रत्येकाला पोटभर अन्न मिळविण्यासाठी संघर्ष करावा लागतो. ज्यांना असे करता येत नाही ते मागे राहतील, परिणामी मृत्यूचे प्रमाण वाढेल.